Autorijden met maculadegeneratie
De ontwikkeling in de auto-industrie brengt ons steeds dichter bij de zelfrijdende auto. 18 juni jl. was de MaculaVereniging op uitnodiging van het CBR aanwezig bij een expertsessie om meer inzicht te vergaren in de mogelijke invloed van ADAS (Advanced Driver Assistance System) op bestuurders met maculadegeneratie.
Er waren 7 experts met verschillende achtergronden, kennis en/of ervaring op het terrein van maculadegeneratie. De systemen zijn afgestemd op bestuurders zonder aandoeningen. Doel van deze middag was kennisuitwisseling m.b.t. de vraag: kunnen bestuurders met een visuele aandoening veilig gebruik maken van deze systemen?’
De systemen die al in alle nieuwe auto’s voorkomt zijn onder te verdelen in verschillende categorieën:
- Overnemen – Rijassistentie: Actieve rij hulp voor niet-kritische situaties door de besturing (deels) over te nemen
- Waarschuwen – Bots waarschuwingssystemen: Systemen die waarschuwen bij dreigend gevaar, maar niet zelf kunnen ingrijpen
- Ingrijpen – Bots-interventiesystemen: Systemen die zelf in kunnen grijpen bij dreigend gevaar
- Informeren en overnemen – Parkeerassistentie: Systemen die parkeren/manoeuvreren (deels) kunnen overnemen
De voordelen van ADAS voor mensen met een visuele beperking is het vergroten van de verkeersveiligheid doordat deze systemen kunnen ingrijpen of assisteren en daardoor een bijdrage kunnen leveren in het voorkomen van menselijke fouten. Nadeel kan zijn dat je te veel vertrouwen hebt in de systemen. Ook kan de visuele en auditieve informatie van het systeem afleiden of onvoldoende duidelijk zijn.
Uit de expertsessie kwamen de volgende punten:
Problemen waar bestuurders met maculadegeneratie tegenaan kunnen lopen:
1. Beperkte contrastgevoeligheid
Het verminderde vermogen om details waar te nemen bij weinig contrast, cruciaal voor taken zoals lezen en gezichten herkennen, kan leiden tot uitdagingen bij het aflezen van navigatiesystemen en dashboards, vooral onder omstandigheden van overmatig licht of schitteringen die het contrast beïnvloeden. Aanpassingen zoals het verhogen van het contrast kunnen aanzienlijk bijdragen aan de ondersteuning van bestuurders met
maculadegeneratie. Moderne auto’s hebben de leesbaarheid van displays al enigszins verbeterd voor deze groep door verbeterde contrastopties te integreren. Dit vormt een uitdaging voor een bestuurder met maculadegeneratie omdat veel ADAS-systemen een visuele melding afgeven op het display.
2. Vervormingen in het gezichtsveld
Door vervorming in het zicht kan een bestuurder met maculadegeneratie moeite hebben met het aflezen van kleine iconen op displays.
3. Inefficiënt gebruik van kleurinstellingen
Beperkte zichtbaarheid van kleuren maakt kleurwijzigingen op displays weinig effectief. Dit kan problematisch zijn bij systemen die door middel van kleur aangeven of ze ingeschakeld zijn of iets detecteren.
4. Cognitieve belasting door visuele beperkingen
Maculadegeneratie kan naast visuele beperkingen ook cognitieve uitdagingen met zich meebrengen, zoals een vertraagde verwerkingssnelheid van informatie. Wanneer het visuele kanaal beperkt is door maculadegeneratie, moet je extra moeite doen om visuele informatie te verwerken. Dit verhoogt de cognitieve belasting, omdat het langer kan duren om visuele informatie te begrijpen en te verwerken. Visuele meldingen die voortkomen uit ADAS-systemen kunnen deze belasting versterken. Auditieve en tactiele meldingen kunnen zorgen voor een relatief lagere cognitieve belasting door gebruik te maken van de werkende zintuigen.
5. Schrikreacties door onverwachte meldingen
Het missen van visuele aanwijzingen door de bestuurder in combinatie met ADAS-meldingen kan leiden tot schrikreacties of verwarring. ADAS-meldingen moeten worden ontworpen om niet te overdonderen, vooral omdat visuele beperkingen het moeilijk maken om de context van een melding te begrijpen. Differentiatie in meldingsmethoden, zoals auditieve in plaats van visuele meldingen, kan de effectiviteit van ADAS verbeteren voor bestuurders met maculadegeneratie.
Maar er liggen zeker ook kansen voor het gebruik van ADAS door bestuurders met maculadegeneratie. ADAS kan aanzienlijke voordelen bieden voor bestuurders met maculadegeneratie. Maar daarbij is het wel belangrijk dat de communicatiemethode van het systeem met de bestuurder aansluit op de behoeften van een bestuurder met een visuele aandoening.
Lane Keeping Assist (LKA) biedt bijvoorbeeld mogelijkheden voor bestuurders met maculadegeneratie, waarbij een disbalans tussen de ogen kan leiden tot verschillen in visuele capaciteiten. Dit kan resulteren in een neiging om naar één kant van de weg te rijden. Met LKA ingeschakeld kan het systeem de bestuurder waarschuwen of ingrijpen om het voertuig veilig op de rijbaan te houden. Ook parkeerassistentiesystemen kunnen
een oplossing bieden voor dit visuele probleem, door de bestuurder te ondersteunen bij het uitvoeren van parkeermanoeuvres.
Deze voorbeelden opperen dat deze groep bestuurders wellicht langer zou kunnen blijven rijden dankzij de ondersteuning die geboden wordt door ADAS.
De expertsessie werd de volgende stelling voorgelegd aan de expertgroep: “Een bestuurder met maculadegeneratie is niet in staat om een voertuig met ADAS te besturen.”
Het unanieme antwoord was dat bestuurders met maculadegeneratie wel degelijk in staat zijn om een voertuig met ADAS te besturen. Deze ontwikkeling in technologieën kan kansen bieden voor deze doelgroep. Maar daar worden wel enkele voorwaarden/beperkingen aangesteld.
Er zijn verschillende manieren om compensatie te bieden voor beperkingen, waarbij het gebruik van ADAS een nuttige ondersteuning kan zijn voor bestuurders met een visuele aandoening. Maar, het gelijktijdig gebruik en de communicatie van verschillende ADAS-systemen kunnen als hinderlijk worden ervaren, vooral vanwege de toename aan waarschuwingen op het dashboard. Het is daarom cruciaal dat bestuurders blijven leren hoe ze deze signalen correct kunnen interpreteren. Mensen met een visuele beperking zijn mogelijk meer bereid om te leren en te rijden met ADAS.
