Laat de tekst voorlezen met ReadSpeaker
Hulpmiddelen

In Nederland zijn diverse leveranciers die aangepaste hulpmiddelen leveren zoals loepen, verlichting, aangepaste lectuur, aanpassingen voor de computer, etc.
Voor meer informatie kunt u het landelijk bureau in Utrecht bellen. Zij kunnen u helpen aan de adressen van deze leveranciers.
Tel.nr: 030-298 07 07.

Waarmee kan ik mijn dagelijkse handelingen vereenvoudigen?

Doordat u slechter bent gaan zien, kunt u in en om het huis beperkingen gaan ondervinden. Een paar voorbeelden waar menigeen zich in zal herkennen:

  • Moeite krijgen met lezen, televisie kijken en het herkennen van mensen buitenshuis.
  • Zich ongemakkelijk voelen omdat u mensen niet meer recht kunt aankijken of omdat de gezichtsuitdrukking van de gesprekspartner niet meer goed te zien is.
  • Een glas omstoten.
  • Winkelen wordt lastig omdat prijskaartjes niet meer te lezen zijn
    geen brieven meer kunnen schrijven omdat de lijnen op het papier niet meer te volgen zijn.
  • Deelnemen aan het verkeer, vooral snelverkeer, gaat stuiten op problemen.

Voor veel van deze beperkingen bestaan oplossingen. Dit zijn ADL-hulpmiddelen, ADL staat voor Algemene Dagelijkse Levensverrichtingen.

De problemen met glazen en bestek kunnen eenvoudig opgelost worden door met contrast te werken. Koop bijvoorbeeld glazen van gekleurd glas en zet witte borden op een egaal donker gekleurd tafelkleed. Voor allerlei klein leeswerk zoals prijskaartjes, kassabonnen, gebruiksaanwijzingen en dergelijke is het handig om altijd een kleine, relatief sterke, loep mee te nemen. Verder is er een categorie hulpmiddelen die allerlei kleine dagelijkse ongemakken kunnen verlichten. Daarbij valt te denken aan apparaten met grote letters, sprekende wekkers en horloges, inschenkverklikkers die een pieptoon geven als een glas vol is tot en met kaarten, spellen en dobbelstenen speciaal afgestemd op mensen die minder goed zien.

Daisyspelers en –apps voor gesproken literatuur

Hoe kan ik boeken, kranten en tijdschriften (blijven) lezen? Als boeken, kranten en tijdschriften lezen niet (meer) lukt met vergroting kunt u gebruik maken van daisy. Daisy is een cd waarop gesproken boeken worden opgenomen en waarmee u makkelijk kunt bladeren tussen hoofdstukken, pagina’s en zelfs van zin naar zin. Daisyboeken zijn te lezen met zogenoemde daisyspelers. Daisy staat voor ‘Digital Accessible Information System’ en is een internationaal erkend digitaal bestandsformaat waarmee u gesproken boeken, tijdschriften of kranten kunt laten voorlezen.

Hoe werkt Daisy?
Daisy slaat gesproken teksten op in een bepaalde structuur, waardoor het makkelijker is om te navigeren naar een hoofdstuk, paragraaf of zin. Vaak kunt u ook bladwijzers plaatsen waarmee u een bepaald punt snel terug kunt vinden. Ook onthoudt Daisy waar u gebleven bent en speelt weer verder vanaf het laatste punt.

In Nederland verzorgt Bibliotheekservice Passend lezen de catalogus met daisyboeken. Bij Dedicon zijn ook studieboeken op daisy-cd te krijgen. Van Passend Lezen wordt u lid en dan kunt u alle daisyboeken lezen die beschikbaar zijn. Daisyboeken worden verstuurd op een cd of zijn te downloaden van de website.

Verschillende soorten daisyspelers
Daisyspelers zijn er in verschillende soorten en maten. De twee meest voorkomende soorten zijn de tafelmodellen en de draagbare modellen. De functies van Daisy verschillen per model en merk. Wel kunt u op alle daisyspelers het volume en de afspeelsnelheid instellen.

Compact draagbaar model
Deze Daisy-speler heeft de grootte van een smartphone, is licht in gewicht en daardoor makkelijk mee te nemen. Deze modellen maken vaak gebruik van een geheugenkaart (SD-kaart) of streaming via internet. Ook kan er vaak een kabeltje met een usb-stick aan worden gehangen. Verder hebben alle compacte modellen tekst-naar-spraak-software waarmee u verschillende tekstbestanden (txt, xml, html en doc) kunt laten voorlezen. Ook kunt u met compacte modellen MP3/AMR-WB+/PCM-bestanden afspelen.

Tafelmodel
Deze daisyspeler dankt zijn naam aan zijn formaat en gewicht. Hij is een stuk groter en zwaarder dan de compacte draagbare daisyspeler. Deze daisyspelers hebben vaak een inschuiflade voor daisy-cd’s en een ingebouwde luidspreker. Vaak zijn de knoppen op een tafelmodel groot en gekleurd.

Webbox
Ook met de Webbox kunt u naar daisy-boeken luisteren. Dit kan via internet, maar de tekstbestanden kunnen ook worden gedownload op een SD-kaart. Met de Webbox kunt u verder naar gesproken ondertiteling, radio, nieuwsbrieven en websites luisteren.

Waar te koop?
Daisyspelers worden geleverd door verschillende hulpmiddelenleveranciers (zie ook het overzicht van hulpmiddelenleveranciers). Daar kunt u vragen naar de beschikbare modellen en functies.

Apps
Er zijn ook apps waarmee u boeken, tijdschriften en kranten kunt beluisteren. Passend Lezen heeft de Daisylezer-app en Audiolezen-app beide voor iOS en Android uitgebracht. In de app zijn boeken toe te voegen aan de boekenplank en ook de abonnementen op tijdschriften en kranten zijn daar terug te vinden. Handleidingen over het gebruik van de apps zijn te vinden op de website van Passend Lezen.

Voor het beluisteren van studieboeken van Dedicon zijn andere apps in gebruik, zoals de Voice of Daisy (VOD), InDaisy Reader en DaisyWorm.

Op de computer
Op de computer zijn een aantal manieren om te luisteren naar daisy-boeken. Via de website van Passend Lezen kunt u een boek op de boekenplank zetten en online afspelen. U kunt het boek ook downloaden. De audiobestanden zijn dan ook af te spelen in de verschillende mediaspelers die standaard op computers staan, maar er is ook een speciaal programma om een daisy-boek mee af te spelen. Dit is te downloaden van de website van het Daisy-consortium.

Ten slotte
Welke manier voor u prettig is kunt u zelf onderzoeken. Verschillende manieren uitproberen en goed bedenken wat uw wensen zijn is hierbij handig. Wilt u alleen thuis van cd’s lezen, dan voldoet een tafelmodel daisy-speler vaak al. Gaat u ook gebruik maken van andere functies van het model of leest u graag via de computer of een app, dan kunt u daarvoor kiezen.

Door: Groep DIGIWIJS, een gezamenlijk project van Oogvereniging en MaculaVereniging

Bij de regionale centra van Bartiméus of Visio of een hulpmiddelenleverancier kunt u het aanbod bekijken.

Om een indruk te krijgen van wat er te koop is, kan een bezoek gebracht worden aan een inloopmiddag van één van de centra voor visuele revalidatie of kan een catalogus van gespecialiseerde leveranciers doorgebladerd worden.U hoeft het overigens niet altijd zo ver van huis te zoeken. Menig warenhuis heeft artikelen in de collectie die mensen met een minder goede gezichtsscherpte uitstekende diensten kunnen bewijzen. Denk bijvoorbeeld aan een plusbril met sterkte +2 of +3.

Als ik heb gekozen voor een bepaald hulpmiddel, ben ik er dan?

Het bedienen van leeshulpmiddelen vereist handigheid en het kost het tijd om dit te leren. Geduld en doorzettingsvermogen zijn dus hard nodig om er volledig profijt en plezier van te hebben. Een enkele keer kunt u misselijk worden van de grote, bewegende beelden. Bij het eerste gesproken boek dat gelezen wordt via een daisyspeler, is de draad van het verhaal moeilijk vast te houden. Op een gegeven moment leert u zich te concentreren en ontdekt u op welke momenten van de dag het beste gelezen kan worden. Sommige mensen gaan het lezen zelfs combineren met dagelijkse handelingen waarbij niet hoeft te worden nagedacht zoals strijken of reizen in trein of bus. Vaak zal men echter moeten leren accepteren dat het lezen niet meer zo makkelijk en vlot gaat als vroeger.

Het hulpmiddel bevalt maar kan andere klachten veroorzaken.

Verlichting en houding zijn twee zaken waar voortdurend op gelet moet worden. Maar al te vaak ervaren mensen hun nieuwe hulpmiddel als een vooruitgang. Vervolgens gaat u er veel meer mee werken dan voorheen, waardoor de volgende grens opdoemt. Bijvoorbeeld nekklachten door het te veel voorover zitten of branderige ogen. Let er daarom op dat bij het in gebruik nemen van een nieuw hulpmiddel houding en verlichting niet uit het oog verloren worden. De centra voor visuele revalidatie geven trainingen in het gebruik van verschillende hulpmiddelen en leren de mensen daar goed mee om te gaan. Dat kost even wat moeite, maar het goed aanleren is makkelijker dan het verkeerde te moeten afleren.

Wanneer een hulpmiddel niet (meer) voldoet kunt u dit melden bij de leverancier.

Wanneer een loep, een loepbril of een beeldschermloep zinloos in huis ligt, is dit zonde van het geld en de energie die erin geïnvesteerd is. Misschien is een kleine aanpassing nodig om het hulpmiddel succesvol te maken. Een hulpmiddel dat ondanks de goede zorg van de hulpverleners en leveranciers en na alle inspanningen om er aan te wennen niet voldoet, kan in de meeste gevallen retour genomen worden, omdat de meeste leveranciers daarover afspraken hebben met de zorgverzekeraars. Als een bepaald hulpmiddel goed voldeed, maar door een achteruitgang van de ogen niet meer gebruikt wordt, is het goed eerst contact op te nemen met de oogarts alvorens een ander hulpmiddel aan te schaffen. De oogarts kan bepalen of er oogheelkundig onderzoek of behandeling nodig is of dat het hulpmiddel gewoon iets sterker moet worden. Misschien moet de vergrotingsfactor van het hulpmiddel van drie naar vijf of is een loepbril of beeldschermloep een beter middel dan een handloep. Het hulpmiddel versterken zonder medeweten van de oogarts is niet verstandig.